Nabucco и “Южный поток” сбалансируют друга до потери их актуальности?

В последнее время Евросоюз опять активизировал свою энергетическую политику на постсоветском пространстве, особенно в странах, богатых углеводородами.

Азербайджанское агентство Trend со ссылкой на представителя еврокомиссара по энергетике Марлен Холцнер (Marlene Holzner) сообщает, что Европейский Союз намерен достичь договоренности с Азербайджаном и Туркменистаном по проектируемым маршрутам транспортировки газа. Издание также сообщает, что начало переговоров по этому вопросу запланировано в сентябре. “Их целью является возможность достижения договоренности между Азербайджаном, Туркменией и ЕС по газу, и по тому, как он будет транспортироваться из Туркмении через Азербайджан дальше в Европу", - сказала Холцнер.

В случае удачного завершения переговоров ЕС с Азербайджаном и Туркменией этот маршрут поставки голубого топлива будет еще одним серьезным достижением на пути реализации проекта Nabucco. Европа сотрудничает с указанными странами в рамках проекта “Южный коридор”, куда входят такие амбициозные энергетические проекты, как газопровод Nabucco, Трансадриатический газопровод (TAP), "Белый поток", ITGI (газопровод Турция-Греция-Италия).

Роль Туркмении в вопросе реализации проекта Nabucco возросла в результате повышения мощности планируемого газопровода - 31 мрлд кубометров, что более чем в три раза превышает объем потенциальных поставок из Азербайджана. Изначальный план проекта предусматривал поставки в Европу газовых ресурсов и из Ирана. Но в связи с конфликтом вокруг иранской ядерной программы он изменен таким образом, чтобы была возможность поставлять газ лишь из Туркмении и Азербайджана.

Несмотря на определенную экономическую нецелесообразность в политическом плане важность проекта Nabucco для Европы становится ясной при изучении “карты” энергического сотрудничества России и ЕС. По официальным данным, ЕС импортирует около 60% потребляемого газа и самым важным поставщиком является Россия, обеспечивающая примерно четверть объема потребностей Европы.

Но среди стран Европы степень зависимости от российского газа сильно колеблется. Например, Финляндия, Эстония, Латвия, Литва получают от России все 100% своего газа и еще четыре страны ЕС – не менее 70%. Уязвимость указанных стран в плане энергопоставок из России проявилась в 2009 году, когда газовый конфликт между Украиной и Россией привел к срыву европейских поставок.

Старт строительства газопровода Nabucco несколько раз откладывался (изначально было запланировано начать реализацию проекта в 2010 году). Параллельно Россия ведет работы по строительству газопровода “Северный поток” и предпринимает определенные шаги по реализации проекта “Южный поток”. В отличие от “Северного потока” в последнее время возникло множество сложностей с реализацией проекта “Южный поток”, который призван составить конкуренцию Nabucco и даже вовсе свести на нет его любую целесообразность. При изучении маршрутов и трудностей с прокладкой трубопроводов (оба проекта будут стоить колоссальных средств, и вопрос возврата средств остается открытым) не сложно догадаться, что и Nabucco и “Южный поток” носят сугубо политический характер.

На реализацию проекта Nabucco предусмотрено направить порядка 7,9 млрд евро, а “Южный поток” обойдется России почти вдвое больше – 15,5 млрд евро. В то время как по расчетам экспертов прокладка третьей ветки "Северного потока" может обойтись России не больше 3-4 млрд евро и, газ, поставляемый в Германию, может транспортироваться в южноевропейские страны по внутренней сети Старого света.

Следует отметить, что “Северный поток” принципиально новый маршрут экспорта российского газа в Европу. Целевыми рынками поставок по “Северному потоку” являются Германия, Великобритания, Нидерланды, Франция, Дания и другие страны. Согласно прогнозам, импорт газа в страны Европейского Союза возрастет в ближайшее десятилетие примерно на 200 млрд куб. м., или более чем на 50%.

Несмотря на политический характер проекта Nabucco и его экономическую нецелесообразность, сложность рельефа Южного Кавказа для реализации таких масштабных проектов и наличие неурегулированного нагорно-карабахского конфликта, ясно одно, Европа решительна в вопросе диверсификации энергетических маршрутов и снижении зависимости от России в этом вопросе. На данный момент идет политическая конкуренция между еще нереализованными проектами Nabucco и “Южный поток”, перспективы которой пока не очевидны, так как, не известно на самом деле, когда и каким образом они будут реализованы.

Кремль из-за разногласий с Турцией и напряженности в отношениях с итальянским нефтегазовым концерном ENI вероятно, отложит на неопределенное время реализацию проекта "Южный поток", но не откажется от него окончательно, пока существует вероятность прокладки трубопровода Nabucco.

Россия с одной стороны будет держать проект “Южный поток” наготове в качестве сдерживающего фактора Nabucco, а с другой стороны активными темпами продолжать строительство трубопровода “Северный поток”. В настоящий момент в результате задержки реализации проектов Nabucco и “Южный поток” выигрывает “Северный поток”, так как его строительство началось уже в апреле 2010 года и текущем году планируется завершить первую линию газопровода. Nabucco и “Южный поток” балансируют друг друга на уровне проектов, затягивая реализацию как европейской, так и российской трубы. Не исключено, что они сбалансируют друг друга до ликвидации актуальности реализации обеих проектов. Тем более, что Туркмения, плюнув на все эти гэоэкономические игры, может и вовсе в полную обернуться в сторону Китая и увеличить экспортные возможности в Поднебесную с существующих 40 млрд куб.м. до 70.

Когда произойдет “углеводородное отторжение” Европы от России – вопрос времени, так как в стратегическом плане ЕС решил идти по этому пути, тем более что относительно новые челны Союза (Польша, страны Прибалтики) активно лоббируют в Евросоюзе идею блокирования газовой экспансии России в Европе. В любом случае эта ситуация способствует укреплению позиций Турции и Туркмении в торге за поставки и транспортировку энергоносителей, поскольку оба проекта нацелены на туркменский газ и транзитную территорию Турции. В результате Анкара кроме таких ключевых морских проливов, как Босфор и Дарданеллы, будет контролировать два крупнейшие “газовые аорты” Европы. Эта ситуация точностью размещается в известной теории европейских классиков – не имеет значение какими природными ресурсами обладает страна, важно какие пути она контролирует.

Аршалуйс Мгдесян

"Мама ты куришь, мама не кури"

Долгое время размышлял не этой историей - писать, не писать... Но все таки не смог, это было бы не честно с моей стороны не писать об этом...

Сидел я как-то в кофешке "Ретро"(это уютное кафе на Каскаде),рядом сидели две женщины, пили они Мохито или что-то в этом роде. Все другие столики также были заняты, женщин среди посетителей было очевидно больше. Многие из посетителей женского пола курили сигареты. Я сидел и думал - "Боже, и почему они так стали много курить". Те женщины, которые сидели со мной рядом тоже не остались в стороне, они также присоединилось к компании "курящих"... НУ и здесь началось.. оказывается рядом, с другими детьми, играла дочка этой одной из сидящих рядом со мной женщин.. Ей с виду было 6-7 лет максимум... Она плача подошла к маме, (мама же в то время видя ее рядом быстро погасила сигарету) и всхлипывая начала говорить: "Мама ты куришь! Мама почему ты куришь?". "Мама ты же обещала, Мама ты куришь", - продолжила она не переставая плакать..

Эта мама сразу же начала оправдываться, чуть ли не клясться, что не курит.. Помогла ей в этом "не легком" деле своим лжесвидетельством сидящая рядом подруга. "Детка это я курю, она не курит", - сказала подруга. Они начали долго убеждать эту маленькую девочку в обратно, которая хотела только одного, чтобы мать не курила.

И тут эта маленькая девочка сказала одну вещь, что и меня поразило. "Мама не видишь, что написана на пачке сигареты. Курение вредно", - сказала она.

Я честно говоря, не знаю, что заставила мать этой красавицы курить, да это и не мое дело. Но, Они - эти матери должны понять, что первый этап социализации дети проходят в семье и то, что они видят в семье больше всего запоминается и больше всего оставляет влияние на их дальнейшее развитие. Это оставляет большую печать на психологии и, таким образом, на дальнейшие действия ребенка в жизни. Если эта девочка завтра начнет курить, то первой виновной в этом будет мать, а потом другие агенты социализации.. Она эта видела у себя дома, ее мать курила. Дорогие мамы, курите или нет Ваше дело, но берегите, пожалуйста, детей от этого зрелища.. Поняла ли эту простую истину та сидящая рядом со мной женщина, честно говоря сомневаюсь. Она один раз уже обманула эту чистую душу.. Более того она проводила свою дочь играть с другими детьми и опять продолжила курить...

Արցախի հայաթափման նոր մեթոդ, կամ երբ չկա բանականություն

ԱրՊՀ նախկին դասախոս Հայկ Խանումյանի անձնական բլոգում զետեղվել է հետևյալ հոդվածը, որը ներկայացնում ենք Ձեր ուշադրությանը։ 2011 թ. հունվարից Արցախի եվրոպական շարժումը սկսել էր ակտիվ գործունեություն, ինչը բուռն հակազդեցություն էր առաջացրել Ադրբեջանում: Մասնավորապես` կազմակերպության միջազգային ստաժորներ հրավիրելու մեր հայտարարությունները, որոնք հայտնվեցին աշխարհի տարբեր համալսարանների կայքերի վրա և տարածվեցին գիտական տարբեր ցանցերի 30 հազարից ավելի էլփոստերով: Ադրբեջանցի պատգամավորներից մեկը, news.az-ին տված հարցազրույցում, մեր այս նախաձեռնությունն անվանեց «հայերի հերթական պրովոկացիա», մեկ այլ նյութում Արցախ մեկնող ստաժորներին զգուշացվեց, որ նրանք «պերսոնա նոն գրատա» են հռչակվելու և այլն: Ադրբեջանցիները նաև ակտիվ աշխատեցին ԵԽ երիտասարդության և սպորտի դիրեկտորիայում՝ կասեցնելու համար մեր կազմակերպության երիտասարդ անդամների մասնակցությունը համաեվրոպական երիտասարդական մի քանի ծրագրի: Ֆեյսբուքում ստեղծվեցին խմբեր, որոնք պայքարում էին Արցախի եվրոպական շարժման էջի և Հայկ Խանումյանի պրոֆիլի դեմ: Մի խոսքով՝ ադրբեջանցիները լուրջ ջանքեր էին գործադրում կազմակերպության գործունեությունը ձախողելու, տապալելու համար: Նախապես նշեմ, որ նրանք հաջողություն չունեցան:

Մեր գործունեության համար կարևոր նշանակություն ուներ «Արցախ ուղի» ծրագրի շրջանակում մեր կազմակերպության ֆինանսավորումը, ինչը հնարավորություն էր տալիս ունենալ կահավորված գրասենյակ և լսարան, կազմակերպել դասընթացներ և հանդիպումներ, հրավիրել դասախոսներ և ֆինանսավորել ուսանողների այլ գործունեություն: Այլընտրանքային կրթությունը, կազմակերպվող եռամսյա դասընթացները, թեմատիկ դպրոցները լավ առիթ էին ուսանողների հմտությունները և գիտելիքները բարձրացնելու համար: Սակայն շուտով Արցախի նախագահականի գործուն մասնակցությամբ կազմակերպությունը դուրս մնաց այս ծրագրից, ամեն ինչ արվեց մեզ ֆինանսապես խեղդելու համար:

Կարելի է մտածել՝ ադրբեջանցիները փորձեցին Արցախի նախագահականի միջոցով հարցերը լուծել, նամանավանդ որ` նախագահականում դեռևս կան մարդիկ, որոնք ժամանակին կոմսոմոլի քարտուղար էին դարձել հենց Բաքվի համաձայնությամբ: Սակայն ես հակված չեմ այս վարկածին, խնդիրն ավելի քան կենցաղային է, և այն սկսում է դասախոս Հայկ Խանումյանի գործունեությունից:

Ես դասավանդում էի Արցախի պետական համալսարանում` 2009թ. սեպտեմբերից սկսած: Քաղաքագիտության 3-րդ կուրսի ստուգարքներից մեկի ժամանակ կոլեգաներիցս մեկը, Արցախում որոշ հատկություններով հայտնի Նաիրա Սողոմոնյանը, միջնորդում է իր եղբոր աղջկա համար: Իմ արձագանքը հստակ էր՝ ստուգարք կստանա պատասխանի առկայության դեպքում: Պատասխանը չեղավ, ստուգարքն էլ չեղավ: Այնուհետև զանգահարում է նույն Սողոմոնյանը, վրդովված խոսում իմ «լկտիության» դեմ, զարմանում, որ ես մինչև հիմա չգիտեի, որ ինքը Մարատ Շմավոնիչի և Բակո Սահակիչի մտերմուհին է: Առաջինը նախագահի աշխատակազմի ղեկավարն է, երկրորդը՝ նախագահը: Այնուհետև Սողոմոնյանը ինձ տեղեկացրեց, որ ես հաջորդ օրվանից այլևս դասախոս չեմ լինի: Ես ընդամենը ծիծաղեցի, քանզի ոչ մի կերպ չէի պատկերացնում, որ կարելի է օգտագործել նախագահի անունը ստուգարք ստանալու համար և լուրջ չէի ընդունում այս տիկնոջը:

Սակայն հաջորդ օրն իմ դեմ դուրս եկավ ռեկտորը՝ հայտարարելով, որ ես այլևս դասախոս չեմ: Ես, իհարկե, սկսեցի համապատասխան որոշումը պահանջել, սրան-նրան այս մասին տեղեկացնել: Սակայն կրթության նախարարը, որի հետ սկզբից լավ հարաբերություններ ունեի (հորեղբորս հետ էր ծառայել կամ համենայնդեպս նրան գիտեր), ասաց, որ իզուր չչարչարվեմ, որ իմ դեմ օպերացիան Մարատ Շմավոնիչն է ղեկավարում: Իսկ օպերացիան իսկական ռազմարշավի նմանվեց՝ ներգրավելով մի շարք պետական հիմնարկներ: Ինձ առանձնապես ապշեցնում էր այն եռանդը, որ պետական որոշ հիմնարկներ լծվել էին ինձ չեզոքացնելու ուղղությամբ: Այդպես էլ ես չիմացա ինչու ազատեցին ինձ համալսարանից, որովհետև տվել էին մի քաղվածք, որ համաձայն այսինչ որոշման միակողմանիորեն դադարեցվում էր աշխատանքային պայմանագիրը: Որոշման պատճենը մինչև օրս էլ չեմ կարողանում ստանալ, միայն համալսարանի իրավաբանն է մոտս կարդացել այն: Հեռացման գլխավոր պատճառը՝ «գործընկերոջ հետ մեծամիտ վարվելակերպն է»:

Այս ամենն այսքան ծիծաղելի չէր լինի, եթե ողբերգականությունն այսքան մեծ չլիներ: Համալսարանում ռեկտորը իմ դեմ մեծ ակցիա սկսեց իր սրիկայությունն արդարացնելու համար: Շրջում էր լսարաններում, ընթերցում 2009թ. նոյեմբերին գրված իմ մի հոդված, որը ես համարում եմ լավագույն հոդվածներիցս մեկը, մեկնաբանում իր ձևով, ուսանողներին և դասախոսներին պարտադրում կարծիքներ հայտնել դրա վերաբերյալ: «Անալիտիկոնի» այդ համարն ամենաշատը վաճառվեց, այդ հոդվածս հսկայական օրինակով պատճենահանվեց: Այս համատեքստում դասախոսներից մեկը՝ Ներսիսյան Կարենը, մի անգամ համալսարանի միջանցքում ինձ տեսնելով, ասաց՝ «այդ դու ե՞ս Խանումյան Հայկը, ես քեզ դատի եմ տալու»: Երբ հարցրի, թե ինչո՞ւ: Պատասխանեց.

- Այդ ինչե՞ր ես գրել համալսարանի մասին: Այդ համալսարա՞նն է լիկկայան:
- Իսկ դու կարդացե՞լ ես հոդվածը,- հարցրի ես:
- Այդ մասին ինձ ռեկտորն է ասել:

Ես ընդամենը քմծիծաղ տվեցի և առաջարկեցի միասին կարդալ հոդվածը: Սակայն Ներսիսյանը ժամանակ չուներ, բայց ծանր վիճակից դուրս գալու համար իր ոճով հարցրեց.

- Իսկ դու ո՞ւր էիր պատերազմի ժամանակ:

Պատերազմն ավարտվելու ժամանակ ես ընդամենը 10 տարեկան էի, ինչը Ներսիսյանին ստիպված էի քմծիծաղով պատասխանել:

Բարեբախտաբար, նոր «ներսիսյաններ» չգտնվեցին, և շատ լավ է, որ դրանք չգտնվեցին ուսանողների մեջ: Ինձ աջակցություն հայտնեցին առնվազն 3 դեկան, տարբեր դասախոսներ և անվերապահ բոլոր ուսանողներս: Ավելին, համալսարանից դուրս գալով՝ ես ունեցա ավելի շատ ուսանողներ, ավելի շփվեցի ուսանողության հետ և ավելի շատ դասախոսություններ կարդացի:

Իմ դեմ «օպերացիան» օրեցօր ավելի ու ավելի մեծ չափեր էր ընդունում: Գլխավոր դերակատար էր դառնում կրթության նախարար Վլադիկ Խաչատրյանը, որը դիմեց մի շարք խուլիգանական քայլերի, այս քայլերը պաշտպանվեցին Արցախի ԱԱԾ կողմից, ավելին՝ Արցախի ԱԱԾ-ում ինձ ասեցին կյանքումս լսած ամենահակահայկական նախադասությունը. «Ինչո՞ւ ես եկել մեր երկիր, գնա, քո կազմակերպությունը քո Իջևանում ստեղծիր»: Ամեն մի փոքրիկ առիթով ԱԱԾ տնօրեն Վիկտոր Քոչարյանը իրեն պարտավորված էր զգում ինձ կանչել ու «հաթաթա» տալ: Լիներ դա հոդված «Արցախնյուզում», որտեղ խոսվում էր վիզաների հարցը կարգավորելու (էդ դու պիտի մեզ խորհուրդ տա՞ս` վիզան որտե՞ղ տանք), թե կրթության նախարարին ուղղված նամակ՝ իր խուլիգանությունների մասին երկրի նախագահին զեկուցելու համար: ԱԱԾ-ում ամեն կերպ խորհուրդ էին տալիս լքել Արցախը: Մի զավեշտալի դեպք: Երբ հերթական հարցին, թե ինչո՞ւ եմ եկել Արցախ, պատասխանեցի. «Արցախն այսօր այն վայրն է, որտեղ ավելի շատ հայ պետք է գա: Աստված տա, վաղն այդ վայրը դառնա Նախիջևանը կամ Ջավախքը»: ԱԱԾ տնօրենի հաջորդ զրույց-հարցաքննության ժամանակ հակահետախուզության պետն ասաց. «Բա ասում էիր գնալո՞ւ ես Ախալքալաք»: ԱԱԾ տնօրենի՝ Արցախը լքելու բարի խորհուրդները նորություն չեն: Վերջերս հրատարակված մի մեմուարային գրքից տեղեկացա, որ ադրբեջանական ՊԱԿ-ի աշխատակից Վիկտոր Քոչարյանն այդպիսի խորհուրդներ տալիս էր նաև 1987-1988թթ.՝ Արցախում ակտիվություն ցուցաբերող հայորդիներին:

Սկզբից ես կարծում էի, թե նախագահ Բ.Սահակյանը այս ամենից տեղյակ չէ: Սակայն հետագայում համոզվեցի, որ նախագահն ուղղակի շրջապատված է մի քանի բանսարկուներով, որոնք իրենց մանր-մունր կենցաղային հարցերն են լուծում՝ խաղալով երկրի և նախագահի հեղինակության հետ: Ովքե՞ր են դրանք.

Մարատ Մուսայելյան՝ նախագահի աշխատակազմի ղեկավար,
Վիկտոր Քոչարյան՝ Արցախի ԱԱԾ տնօրեն, գեներալ-մայոր,
Վլադիկ Խաչատրյան՝ կրթության նախարար, գեներալ-մայոր,
Ստեփան Դադայան՝ ԱրՊՀ-ի ռեկտոր, ագիտացիայի բաժնի նախկին հրահանգիչ։

Այս 2 տարիների ընթացքում ես խուսափել էի անուններ տալուց, սակայն սխալվել էի՝ ամեն ինչ պետք է ասել անուններով և մանրամասներով: Քանզի միայն հրապարակայնությամբ կարելի է խուսափել ոմանց հակահայկական գործունեությունից: Մինչև հիմա հայրենասիրական մղումներով, ստեղծագործելու, նոր կյանք ստեղծելու, իրենց լուման մեր հայրենիքի այս մասում ներդնելու համար Արցախ եկած շատերն ուղղակի հեռացել են՝ սրտի կսկիծով ու ափսոսանքով հիշելով իրենց ծրագրերն ու ջանքերը: Այդպիսի մարդկանց ես տասնյակներով եմ տեսել Երևանում: Կոմսոմոլի նախկին քարտուղարներն ու Բաքվի նախկին գործակալները չէ, որ որոշելու են Արցախում ապրելու պատրաստ տարբեր հայորդիների ճակատագրերը:

Համալսարանից հետո փորձեցին կտրել ֆինանսավորման իմ բոլոր աղբյուրները, իմ ծանոթներն այլևս չէին շփվում ինձ հետ, ինձ հետ ընկերություն անողների վրա հսկայական ճնշում էր գործադրվում, այդ թվում՝ անդրադառնալով նաև նրանց հարազատների վրա: Շատ բարձրաստիճան մտերիմներ խուսափում էին նույնիսկ բարևելուց: Այս համատեքստում հետաքրքիր է Արցախի բարձրագույն ղեկավարներից մեկի ասածը: Մի հանդիպման ժամանակ նա ինձ խնդրեց, որ իմ դեմ կատարվածը ես չվերագրեմ Արցախին և Արցախից չվիրավորվեմ: Սա ինձ համար վիրավորական էր: Իհարկե, ես երբեք Արցախը ինչ-որ Մուսայելյան Մարատի կամ Քոչարյան Վիկտորի հետ չեմ նույնացրել:

Կտրելով ապրուստի իմ բոլոր աղբյուրները՝ Արցախի նախագահականն ավելի առաջ անցավ: Վերջին շրջանում իմ մի քանի քննադատական հոդվածները լուրջ մտահոգություններ էին առաջացրել նրանց մոտ: Սպառելով Արցախում տարբեր սահմանափակումները, նրանք անցան Հայաստանի Հանրապետություն: Մասնավորապես՝ խնդրանքներ հորս վերադասներին՝ ինձ Հայաստան հետ կանչելու համար: Հայաստանյան բարձրաստիճան պաշտոնյաներն այդ ամենին ընդամենն արձագանքում են խոր զարմանքով և ափսոսանքով: Ինչպե՞ս թե, ամենաբարձր մակարդակով խնդրում են, որ մի 27-ամյա հասարակական գործչի Ստեփանակերտից Երևան տեղափոխենք:

Մի քանի օր առաջ հանդիպեցի հայաստանյան մի շատ բարձրաստիճան պաշտոնյայի: Պատմությանը թեթև տեղյակ էր, իմ պատմելուց հետո ընդամենը մի նախադասություն ասաց. «Էդ պրովինցիալ պացանները կործանելու են սկզբից Արցախը, ապա և Հայաստանը»: Միասին մտածեցինք Արցախի քաղաքացիական հասարակությանն աջակցություն ցույց տալու եղանակների մասին: Նա թեև նշեց, որ շատ դժվար է անել մի բան, որ Բակո Սահակյանի սրտով չի, սակայն համաձայնեց, որ Արցախը միայն Բակո Սահակյան չի: Եվ նաև խորիմաստ հույս հայտնեց, որ 2012-ից նախագահն ուրիշ մեկը կլինի:

Քաղաքացիական հասարակությանն ակտիվություն է հարկավոր՝ պայքարելու կոռուպցիայի, անարդյունավետության, պրովինցիալիզմի դեմ: Չարիքներ, որոնք խանգարում են Արցախի հզորացմանը, բնակեցմանը, զարգացմանը: Այսպիսի վիճակ ադրբեջանցիները կարող են միայն երազել…

С ДНЕМ ПОБЕДЫ ВОИН!!!

Сегодня был в пантеоне "Ераблур", где покоятся души наших воинов, павших смертью героя во время карабахской войны. Кроме праздничных мероприятий и торжественных речей, которые произнесли члены Союза добровольцев Армении "Еркрапа", министр обороны Армении и представители высшего офицерского состава, меня приятно удивили две обстоятельства. Перовое - очень обрадовал тот момент, что у всех там собравшихся людей преобладало чувство гордости и победы. Пусть не звучит грубо, но как бы у них на лбу было написано - "МЫ ПОБЕДИЛИ"!!!! То есть этих людей (большинство из них ветераны карабахской войны - воины-освободители)собрало в Пантеоне чувство победы и гордости. Вторым дарующем и удивившим мне моментом было то, что все ветераны до сих по видя своих полевых командиров обращаются к ним с прежними почестями, сначала произнося слово "КОМАНДИР". Удивительно, даже спустя 17 лет после военных действий на карабахском фронте четкая воинская субординация сохранилась в отношениях этих людей. Это значит, что ветераны до сих пор готовы к бою, они ждут приказа командира. Нужно, чтобы эти чувства гордости, победы и уважительного отношения друг к другу как "зараза" охватила всех нас, всю нашу нацию. Чтобы с чувством гордости за подвиги нашего старшего поколения, сознанием победителя всегда были готовы к любому повороту событий в нашем регионе.

А от младшего поколения, да и от государства тоже требуется проявить заботу по отношению к нашим героям, так как каждый из них - история и важное составляющее нашей победы. Оберегая их, мы оберегаем нашу победу, наше приобретение. Воин-освободитель не должен себя чувствовать покинутым! Так честь и хвала всех вас наши воины, всех кто сейчас с нами, всех тех, которые пали на поле боя. С ДНЕМ ПОБЕДЫ ВОИН!!!

Ես քեզ, դու ինձ - սովորական ռասկլադ

Դա կատարվեց երթուղայինում: Այսօր կեսօրին փորձցի երթուղայինով, իհարկե կանգնած վիճակում մուս 7-8 ուղևորների հետ, Բաղրամյան պողոտայից տեղափոխվել Շրջանային: Վարորդը, դե ինչպես մի շարք այլ վարորդներ, չնայած իր իսկ մեքենայի պատուհանին փակցրած Առողջապահության նախարարության հայտարարության հասարակական տրանսպորտում ծխելու արգելված լինելու մասին, գերագույն հաճուքով վառեց ծխախոտը: Դե ինչպես միշտ մի երկու հոգի քթի տակ դժգոհեցին, մի երկուսը դեմքները ծամածռեցին, բայց ինձ հետ նույն բախտին արժանացած (կանգնած) մի տղա չդիմացավ ու բավականին կուլտուրական ձևով խնդրեց: "Կներեք, չեք անջատի ձեր սիգարետը, իմ առողջությանը վնաս է և հետո էլ օրենքի պահանջ է":

Վարորդը 50-ն անց մարդ էր, ու միանգամից ջղայնացավ, հանդիմանելով թե եթե օրենքից ես խոսում, մյուս անգամ իմացիր, որ կանգնած մարրդ չի թույլատրվում տրանսպորտում ու մի նաստիր: Եթբ փորձեցի վարորդին հասկացնել, որ մեկը մյուսի հետ կապ չունի ու որոշների համար սիգարետի հոտը ուղղակի անտանելի է, սակայն նա միցաել էր ու սկսել երգել "հին օրերի երգը", որը երկիրը, երիկիր չէ, մարդիկ էլ մարդ չեն: Ահա ամեն անգամ երբ որոշ մարդկանց, այսինքն պոտենցիալ դժգոհողների փորձում ես ինչ որ բան ասել, ես մարդիկ սկսում են ամենագոլբալից - ԵԵՉ-ից: Տո մի հարցնող լինի, դու եդ երկրից չես, եդ 3 մլն-ից մեկը չես, ով իր դժգոհելով ոչինչ չի անում, որ ինչ-որ մի բան շտկի: Այլ հակառակը ծխում է տրանսպորտում, խախտում է կանոնները ու միշտ բողոքում....

Все было прекрасно, кроме меню

Встретились сегодня с другом и классно провели время в одном из клубов Еревана под называнием "Меццо". Все было хорошо и музыка, и сервис. Музыканты играли джаз, иногда поп и так далее.. Но одно обстоятельство вызвало гнев и у меня, и у моего друга. Оказалось, что у клуба не было меню на армянском языке, на языке, который считается государственным в нашей стране. Кстати, подобное явление можно встретить не только в указанном мной клубе, оно почти везде - на рекламных трафаретах разным магазинов, ресторанов и клубов, а наша государственная инспекция по языку почему-то молчит или делает вид, что не замечает. Возникает вполне нормальный вопрос, почему мы наблюдаем такие раздражающие явления в нашей стране? Я понимаю, что с точки зрения эффективности бизнеса, раскручивание названий с иностранным происхождением легче, поскольку для большей части местных жителей подобные названия являются или символом гламура или разделяющим от других фактором. То есть, если ты посещаешь такой клуб, то ты уже не как все, хотя часть посетителей может и ничего не смыслить в джазе. Это наглядный пример нашего мещанства. Оставив в сторону бизнес, но все же в меню можно хоть рядом с английской и русской версиями писать также на армянском, можно ведь на трафаретах рядом с другими языками писать также на родном? Кстати это не западло, это наш родной язык. Отсюда начинается патриотизм, а не с громких заявлений ура-патриотов. Я иногда удивляюсь к удивлению наших граждан, когда они, при посещении Грузии, почти не замечая рекламных шитов на иностранном языке, или очень редко замечая их, указывают на то, что грузины патриоты или говорят о том, что там сервис в плохом состоянии. Чтобы там не было, я могу или должен адаптироваться условиям в Тбилиси, потому что я там гость, а в моей стране, я не должен адаптироваться или чувствовать себя чужим. Я ДОЛЖЕН ЗДЕСЬ ЧУВСТВОВАТЬ СЕБЯ КОМФОРТНО!!!

Новруз, ночной Ереван и проститутки

Сегодня довольно поздно вышли с друзьями из кафе и начали гулять по ночному Еревану. Так как друзья спешили,они покинули меня рано. Я остался один. Город был тихим до не узнаваемости - не были слышны звуки автомобилей и по городу гуляло также мало народу. Я шел по Амиряну и повернул на площадь Республики. Как всегда, главный площадь города был неповторим своей красотой. Однако вся эта красота на моих глазах превратился в ноль, когда я повсюду удивил армянских девушек, точнее проституток, которые с приехавшими из Ирана по случаю Новруза (новый год Ирана) парнями (персами) обсуждали расценки на предлагаемые услуги. Да во всех городах и странах конечно же существуют представители этой древнейшей профессии, но обидно то, что кроме "опытных" проституток (по лицу можно даже догадаться) на панель вышли также дети. Когда смотришь на них, которые следом за "старшими" активно интегрируются в этот процесс, то эта картина, конечно, вызывает только боль. То есть, в такие дни, когда в стране фиксируется рост экономической активности из-за большого потока туристов, расширяется также социальная прослойка проституток для удовлетворения высокого спроса. Вовлекаются новые лица - обычно девушки не выше 18 лет, поскольку их легко втянуть в игру.

Наверное, Нацстатслужба при подведении итогов экономических показателей марта месяца, зафиксирует резкий скачек экономической активности, однако без расчета показателей неподдающейся налогообложению сферы - проституции. Дело в том, что туризм нужно развивать, а проституция всегда будет. Однако закрывая глаза на расширение возможностей второго уничтожается часть молодого поколения страны, часть нашего будущего и мы все проходим мимо таких вещей не замечая их или не желая заметить. Часть нашей общественности из-за идеологического вакума, распатроненной нищеты, отсутствия ведения желанного будущего и нормального воспитания, начинает заниматься черт знает чем. Страна нуждается в националистической идеологической заразе!!!!

Կամպուտորը խաբում ա

Այսօր առավոտյան տաքսիով գալիս էի աշխատանքի: Վարորդը բավականին հաճելի անձնավորություն էր: Դե ինչպես միշտ սկսվեց խուսկցություն այն մասին, որ ամեն ինչ վատ է երկրում, իսկ երբ անցանք Կոմիտաս փողոցի վրա կառուցվող "Երևան սիթի" սուպերմարկետի կողքով, իմ զրուցակիցը չկարողացավ պահել իր էմոցիաները և ասաց. "Այ էս մեծ խանութները սպանում են ժողորվդին ու սրանց կոմպուտորները խաբում են, հետո հավելեց, - մի 30000 դրամի առևտուր անեելու դեպքում 6-7 հազար մեջ են անում": Նա բորբոքված պատմում էր մի քանի դեպք, երբ հենց իր հետ է պատահել նման բան նշված ցանցի սուպերմարկետներից մեկում ու ինքը բարձրաձայնել է դրա մասին: "Էդ դեպքից հետո, ես էլ առևտուր չեմ անում էդ խանութներում":

Այն, որ տվյալ սուպերմարկետները սպանում են իրեն շուրջ եղած փոքր ու միջին խնութներին նորություն չի, բայց որ նաև խաբում են հաշվի մեջ ես դա չգիտեի ու ինձ համար անակնկալ էր: Խոստանում եմ մյուս անգամ ուշադիր լինել, վարորդի ասածները ճշտելու համար, որպեսզի "Կամպուտորը չխաբի": Ժողորուրդ դուք էլ ուշադիր եղեք, միգուցե մարդը ճիշտ էր ասում, մի գուցե մի բան կա?? ով իմանա?

ՀԱՅԸ

Արդյոք մի բան հասկանո՞ւմ եք Հայից…Որքա՜ն տարօրինակ, հանելուկային արարած: Որքա՜ն խաբուսիկ: Երևույթը, ո՛չ ինքը: Բայց և ի՞նչ է ինքը, իր նկարագիրը: Զո՛ւտ աշխատանք. որոնում ես իր ինքնությունը, գտնում, բայց և իսկույն տեսնում ես, որ դա էլ նորից երևույթ էր: Անհանգիստ դեմք ունի, չի թողնում` նկարես: Իր ցեղային պատկերն էլ տարօրինակ է: Թվով, գրեթե ամենափոքրն է, տառապանքով` ամենամեծը, ժամանակով ամենահինն է, վիճակով ամենից անփոփոխը: Ամենից աննպաստը իր երկրի դիրքն է, ինքը ամենից համառ կառչեց նրան: Որքա՜ն անհույս է թվում իր ապագան, բայց և որքա՜ն հուսացող է նա: Ասենք` իր կյանքում երկու բան բնավ չտեսավ. մեկ` բախտ, մեկ էլ հուսահատություն: Ինչպե՞ս ճանաչես նրան, ինչպե՞ս չափես: Իր չափը չափազանցն է. զարմանա՜լի հավասարակշռություն, որ ծայրահեղության մեջ է: < …>
Ահա՛ նայիր այս բեռնակրին. ի՞նչ է սա. իսկական գրաստ, մեջքին մի սար բեռ` ճկվում է, մեջքը կոտրում: Աշխատա՞նք է կատարում, թե՞ ինքնախորտակումն: Վրե՞ժ ունի, ի՞նչ է, իրենից հանելու: Ո՞ւմ դեմ է չարացել, որ իրեն է պատժում: Որքա՜ն ուժ, որքա՜ն աշխատասիրություն: Ապա՞ տար տունդ ծառա: < … > Ի՞նչ է միտքը, մի փոքրիկ գումար շինե, գնա, դուքան բաց անե: Մարդը իր հացի և իր գործի տերն է ուզում լինել և ո՛չ թե սրա-նրա ծառան: Եվ արդեն Հայ նշանակում է տեր… Բայց տեսե՞լ եք նրան, երբ գաղթական է. ի՜նչ ծույլ մուրացկան: Ամենաձեռնտու գործը տուր, չի ուզիլ: Ազգը տա, ինքը ուտի: Եվ սովից կմեռնի անխոս, անխնա, կասես` ջգրու: Եվ սա այն գյուղացին է, որ երեկ կատաղած, գազանացած` հողը քանդում էր, չարչարվում, մզվում, հոգին հանում: Ամենաչարքաշ անասունը` իր արտի մեջ: Այնպես է հավաքում բերքը, կարծես հավիտյան պիտի ապրի, կարծես ոչ ոքի բաժին չպիտի թողնե: Բայց գնա՛ իր խրճիթը, հազար գող, մարդ, շուն ու գել նրա հացի վրա է: Ուտում են նրա հացը, ինչպես Հայր Աբրահամի սեղանից:
Տեսե՞լ եք նրա բնակարանը. խլուրդի ծակուռ… բայց անցիր նրա երկիրը: Ի՜նչ հիասքանչ վանքեր, հոյակապ աշտարակներ, գողտրիկ խաչքարեր: Հավատալ կարելի՞ է, թե ինքն է շինել այդ բոլորը: Խոսակցությունն ես լսում` հայհոյանքների կեսը եկեղեցի ու Աստված է: Լցրել է իր երկիրը եկեղեցիներով, բայց տարին մեկ անգամ չի մտնում մեջը` աղոթելու: Աղոթք էլ չի անում առօրյա կյանքում. իր կրոնը երբեք չէ քարոզել ուրիշներին: Եվ հավատալի՞ բան է, որ իր պատմությունը ամենամեծ կրոնական պատերազմների պատմություն է, և այս չաղոթող ցեղի Նարեկացու շուրթերից թռավ աղոթքի ամենաբարձր թռիչքը առ Աստված…
Տանել չի կարողանում ծես, ձև, աստիճան, քաղաքավարություն: Ռամիկ է գերազանցապես: Իր Խրիմյան Հայրիկը ամենից շատ կաթողիկոսությունը ատեց: Դիպլոմատիայի մեջ մի բանումն է շատ հոգածու` անկեղծ լինել: Այնքա՜ն անկեղծ է և միամիտ, որ անկասկածելի խորամանկի և կեղծավորի տպավորություն է անում: Մինչդեռ իր հարևանները` այս աշխարհի բեմի վրա դեր կատարելով միայն, ցույց են տալիս, թե կացնով հարվածում են դիմացինին, Հայը իսկապես կացինը իջեցնում է գլխին: «Ապա ճշմարտությո՞ւնը»,– մտահոգվում է նա:
Դանդալոշ է և խոնարհ` իր Սասունցի Դավթի նման և անսպասելի ըմբոստ, հարվածող` նրա պես <…> երբ վրա է հասնում գերագույն վտանգը, հերոսանում է հանկարծ և ծառանում վիշապի նման: Բարի է առհասարակ, շոյի՛ր, ր կկողոպտվի, բայց և, առհասարակ, ինքն է բարեկամ քեզ, իսկ քո բարեկամությունը վանում է: Այնտեղ ուր մի ուրիշ ցեղ ուրիշների միա՛յն սերը կարող է վաստակել, Հայը գտնում է հնարը ատելություն առաջ բերելու: Տաղանդ է` իր դեմ ատելություն ստեղծելու: Ուրիշի հաջողության մեջ նախանձոտ է, ինչպես վարդապետ: Եթե գժտվեց մեկի հետ, ոխակալ է, ինչպես ուղտ: Ամեն հայ մի հայ ունի, որի հետ թշնամի է մինչև մահ: Սա նրա անհրաժեշտությունն է: Անկարգ է և անիշխանական թե՛ հասարակության, թե՛ պետության և թե՛ գաղափարների մեջ: Իբրև ժողովրդական` անմիաբան է, անտանելի, խռովարար:
Ուր հեղափոխություն` այնտեղ Հայություն: Բայց իբրև «ական»` ծայրահեղական է: Իր կռիվը երեք ճակատի վրա էր միաժամանակ: Շահի դեմ, Սուլթանի դեմ, Ցարի դեմ: Ասենք` ամեն հայ մի փոքր Շիրակացի է Դոն Քիշոտի պես: Կոտորածներից ամենազարհուրելին ինքը տեսավ և ինքն էր, որ չխրատվեց: < … >
Ինչո՞ւ է այսպես, ինչի՞ց է դժգոհ, ի՞նչ է կամենում… Ինչո՞ւ է այսպես անհավասար, ներհակ, մաղձոտ, <…> անչափելի` իր վեհ թռիչքներում:
Երևի, վրեժ ունի նա, մի վատ բան սրտի մեջ, որի համար և մեկուսանում է, որ նյութե, դավե, վնասե: Ո՜չ. Հայի ամենամեծ առաքինությո՞ւնն ես ուզում. ամենաներողամիտ ցեղը աշխարհիս մեջ: Ի՞նչ եղավ իր պատմությունը. զարհուրելի ջարդեր, խոշտանգում, բնաջնջում… < … > «Ջարդի՛ր ինձ,– ասում է նա,– ահա՛ քո պատիժը և իմ վրեժը»: Ինձ թվում է, թե մի շատ մեծ վիրավորանք կա հայի սրտի խորքը, շատ խորը թաքնված… Ինձ թվում է, թե դրա համար է նա ջարդվում, յապոնացու պես, որ, երբ մեկից խորապես վիրավորվում է, կանչում է իր բարեկամներին, հայտնում է իր վիրավորանքը և վերցնելով դանակը` պատռում է իր որովայնը:
Այսպե՛ս է Հայը: Չի՛ ուզում, որ իրան դիչեն, մոտենան, սիրեն թեկուզ: Նա մեկուսի է, խստակյաց, բարի և ազատասեր:
Երբ նայում եմ Հային, ինձ թվում է, թե նրա վիրավորանքը այն արծվի վիրավորանքն է, որին ցած են բերել բարձր լեռներից: Թպրտում է, ընկնում քարի, աղբի մեջ, կեղտոտվում, թևերը կոտրում: Կերակուր ես մեկնում` չի՛ ուզում: Չի սիրում ո՛չ ստրկություն, ո՛չ երջանկություն, գերադասում է տառապանք և ազատություն: Մաղձոտ է, մեկուսի, բայց չունի մեկուսի ատելություն, որ բարձր լեռներին անծանոթ զգացում է: Գերի արծվի խոր վիշտն է իր սրտի մեջ: Սա Հայկն է, որին զրկել են իր կյանքի միակ պայմանից` ազատությունից:
«Ոչինչ չեմ ուզում ձեզնից,– ասում է նա իր նեղիչներին,– ձեզ լինի ձեր լուծը, ձեզ լինի ձեր երջանկությունը, գնացե՛ք, ապրեցե՛ք խաղաղ և երջանիկ: Եթե դուք սիրում եք կյանքը, ես սիրում եմ կյանքից ավելի թանկ բանը` Ազատությունը…»:

Դերենիկ Դեմիրճյան

Հոկտեմբերի 27-ին ազգի տականքը ձեռք բարձրացրեց հերոսի վրա

1999թ. հոկտեմբեր 27-ին` այդ ոճրագործության օրը ես Ջավախքոմ էի: Օրվա վերջին Ջավախքի հասարակության ցնցեց գույժը, որ մի քանի տականքներ կարողացել են գլխատել մեր պետականությունը, որ մի քանի վիժվածքներ կարողացել են ձեռք բարձրացնել մեր սպարապետի` Վազգեն Սարգսյանի, ԱԺ նախագահ Կարեն Դեմիրճյանի և էլի շատ հեյրենասեր տղաների վրա: Ոչ մեկի հավատը չէր գալիս, քանի որ չէին կարող պատկերացնել, որ Հայաստանում կգտնվի մեկը, ով ձեռք կբարձրացնի իր ազգային հերոսի վրա: Հորսներ, որոնք իրենց կյանքը չէին խնայել հանուն հայրենիքի:

Բարի և լուսավոր հիշատակ ձեզ հերոսներ, դուք միշտ մեր սրտերում եք: Ես անգամ չգիտեմ, թե ինչ պատիժ է հասնում այդ վիժվածքներին, քանի որ այստեղ երեևակայությունս չի հերիքում: Ուղղակի մեկ բան, որ կյանքում մեր պետության համար ոչ ինչ չարած անձնավորությունը, ավելի ճիշտ կենդանիները, կարող են ձեռք բարձրացնել հերոսների վրա: Ժամանակին հերոսներից մեկը ճիշտ էր ասել."Մենք օրատի ձեռքով չենք գնա էն աշխարհ, այլ հենց մերոնց": Հոկտեմբերի 27-ին ազգի տականքը ձեռք բարձրացրեց հերոսի վրա: Այդ ձեռքը դեռ օդում է, այն դեռ չի կոտրվել, քանի դեռ այդ ոճրագործությունը չի բացահայտվել ամբողջությամբ: